Skip to content

De katten van Ton Elias

5 december 2014

kat en wasmachineIn zijn boek Antifragiel stelt Nassim Nicholas Taleb dat er eigenlijk maar twee soorten constructies zijn: Katten en wasmachines. Als je het gedrag van een wasmachine wilt veranderen, pak je de tekening, je verwerkt je plan in de tekening en je voert de verandering door. Klaar. Als je het gedrag van een kat wilt veranderen, dan stel je jezelf een veranderdoel, je onderneemt acties, en je kijkt wat het effect is van die acties. Daarna stuur je bij, je kijkt naar het effect en je stuurt nog een keer bij. Enzovoort. Tot je na een tijdje constateert dat je 80% van je doel hebt gehaald en dat dat al heel mooi is.

De commissie Elias heeft een rapport opgeleverd over mislukte IT-projecten. IT-projecten, ha, dat klinkt als wasmachine-veranderingen. Maar dat zijn het niet. De grote IT-projecten van de overheid zijn allemaal heel er complex, heel erg ambitieus en heel erg vernieuwend. En daarmee technologisch erg onvoorspelbaar. Katten dus, en geen wasmachines.

Maar nog veel fundamenteler is het volgende. Er bestaan natuurlijk helemaal geen IT-projecten. Er zijn alleen maar veranderprojecten. De OV-chipcard is geen IT-project, maar een OV-project, dat impact heeft op het leven van 18 miljoen Nederlanders. Het Elektronisch Patiënten Dossier (EPD) is geen IT-project, maar een Zorg-project met een heleboel impact op iedereen in Nederland. Net als de Betuwelijn zijn het projecten, waar heel Nederland een mening over heeft, waar ontzettend veel verschillende partijen enorm veel verschillende belangen bij hebben. Met toevallig ook nog een complexe technische component.

Als wij de Betuwelijn, het EPD en de OV-chipcard plannen, dan maken we een(optimistische) wasmachineplanning. Dan verwachten we van het opdrachtgevende ministerie dat het de toekomst kan voorspellen en dan zijn we verontwaardigd als dat niet is gelukt: IT-projecten mislukken altijd. Maar dat mensen in opstand komen als ze vier euro kwijt zijn als ze vergeten uit te klokken, is geen IT-probleem, net zomin als het een IT-probleem is dat mensen moeite hebben met de privacy-aspecten van het EPD of met de route van de Betuwelijn door hun dorp.

Grote overheidsprojecten zijn door al die zorgen en belangen erg onvoorspelbaar. Zo beschouwd is ieder groot overheidsproject bij de start een kat in een zak met een wasmachineplanning. Gedoemd om te mislukken en gedoemd om te struikelen over overspannen verwachtingen en onvoorziene reacties van de samenleving en ongelukkige samenwerking met IT-leveranciers, want daar heeft de commissie wel degelijk een punt.

Maar toch: Katverandering en geen wasmachineverandering. De commissie Elias komt nu met allemaal wasmachinevoorstellen. De meeste snijden hout, maar het essentiële probleem wordt niet opgelost. We zullen moeten accepteren dat zo’n project een katverandering is, dat de toekomst niet voorspelbaar is, en we zullen de manier waarop we grote projecten aansturen daarop moeten aanpassen.

Misschien heeft Ton Elias thuis wel een hond. Hij heeft zeker een wasmachine. Maar Nederland zou er bij gebaat zijn als hij snel een kat nam.

One Comment
  1. Arshad permalink

    Je hebt honden en katten mensen. En ik ben een kattenmens. 🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: